Monthly Archives: Czerwiec 2010

To, co pozostało po jednym z małżonków, powinno powrócić do rodu-lineażu, który go wy­dał. Co więcej, rządzi zasada dziedziczenia we­dług płci. A mianowicie kobiety przekazują swo­ją własność indywidualną kobietom, a mężczy­źni mężczyznom. Wynika to z dwóch zasad rzą­dzących gospodarką prymitywną. Wedle pierw­szej, nie można lub trudno jest oddzielić wartość przedmiotu od jego użytkowania, jako że przy braku pieniądza tylko poprzez bezpośrednie użytkowanie można wyrazić wartość jakiegoś dobra. Druga zasada powiada, że dobra powinnv znajdować się w posiadaniu tylko tego, kto umie je użytkować. Przy podziale pracy według płci, większość przedmiotów może być dobrze wyko­rzystana tylko przez osoby tej samej płci co zmarły.

Wreszcie, zasada solidarności rodowej jest silniejsza od solidarności małżeńskiej i ewentualne roszczenia współmałżonka do spad­ku muszą ustąpić przed uprawnionymi roszcze­niami współrodowców zmarłego. Natomiast dziedziczenie uprawnień do ziemi przebiega wedle wyraźnie określonych reguł. Wśród kopieniaczy, wywodzących pokrewień­stwo w linii macierzystej i zatrudniających w ogrodach kobiety, uprawnienia do ziemi prze­chodzą z matek na córki. Tam, gdzie pokrewień­stwo w linii macierzystej łączy się z przenie­sieniem się kobiety do męża i jego krewnych oraz z pracą mężczyzn w ogrodzie, tam też sto­suje się zasadę dziedziczenia awunkularnego, tzn. że uprawnienia do ziemi przechodzą z brata matki na syna siostry i w ten sposób zachowane są wśród mężczyzn, pomimo pozornie „kobiecej” zasady organizacji społecznej.

Wreszcie zdarza się, że uprawnienia do ziemi są dziedziczone w linii macierzystej, podczas gdy np. drzewa owo­cowe będące indywidualną własnością mężczyzn są dziedziczone w linii ojcowskiej. Chociaż do­minująca zasada wywodzenia pokrewieństwa zgadza się przeważnie z zasadą dziedziczenia, to jednak mogą tu zachodzić wyjątki. W niektó­rych społeczeństwach dochodzi do tego, że różne typy dóbr są przekazywane wedle różnych za­sad. Tak jak w przypadku małżeństw często wystę­puje równoważna pozycja braci w zakresie jawnie preferowanych zasad zawierania związ­ków z siostrami z innej rodziny i uprawnień do bratowych, tak też i w przypadku własności — uprawnienia braci mogą być znacznie silniejsze od uprawnień małżonki i dzieci zmarłego.